.jpg)
In 2010 wil het transplantatiecentrum UZ Leuven - net zoals in 2008 - met enkele getransplanteerden (hart-, long-, lever- en niergetransplanteerden) opnieuw met de fiets..en te voet de legendarische Mont Ventoux beklimmen. Onder het motto “never change a winning team” slaan we hiervoor de handen in elkaar met Sporta vzw. Sporta ondersteunt jaarlijks vele campagnes om de Vlaming meer te doen sporten en dit jaar hangen ook wij ons wagonnetje aan de locomotief van het Sporta evenement “Ventourist/Ventousiast”. “Transplantatie” en “Mont Ventoux” schoven naadloos in elkaar en een nieuwe naam en dito project waren geboren. Ook voor de editie 2010 zullen artsen, paramedici en andere enthousiastelingen uit de transplantatiewereld hen op deze tocht begeleiden.
Het kan niet genoeg benadrukt worden, maar getransplanteerden beseffen heel goed dat ze een tweede kans gekregen hebben en willen met deze uitzonderlijke prestatie bewijzen het gewone leven - en meer dan dat - opnieuw aan te kunnen. Daarnaast is deze beklimming ook een manier om hun dankbaarheid aan hun donor te tonen.
Heel veel mensen denken dat men na een orgaantransplantatie geen normaal leven meer kan leiden. Met het Transplantoux project willen wij ons steentje bijdragen om dit vooroordeel uit de weg te helpen; dit is één van de vele initiatieven om het orgaantransplantatieverhaal in een positief daglicht te stellen. Toch is orgaandonatiesensibilisatie niet het enige doel; we willen ook alle getransplanteerden, hun families en vrienden (blijven) motiveren om regelmatig gezond te bewegen en te sporten, en dit ongeacht hun kunnen of interesses. De voordelen van regelmatige lichaamsbeweging en/of sporten zijn ondertussen aangetoond voor de normale bevolking. De individuele lichamelijke voordelen zijn o.a. langere overleving, minder kans op hart- en vaatziekten, obesitas, lipidenstoornissen, diabetes… Onder het welgekende motto “mens sana in corpore sano” draagt een gezonder lichaam bij tot een beter mentaal en cognitief functioneren, en een betere levenskwaliteit
Sport en fysieke activiteit na orgaantranslantatie, niet evident ?
Fysieke activiteit na een ingrijpende gebeurtenis als een orgaantransplantatie is uiteraard niet vanzelfsprekend. De oorspronkelijke aandoening, gevolgd door toch een zeer ingrijpende operatie en revalidatie, is meestal niet bevorderlijk voor fysieke activiteit. Bij velen is bvb. de spierkracht en de algemene fitheid tot diep onder het nulpunt gezakt. Het “wegsmelten” van de spieren is vaak een rechtstreeks gevolg van de onderliggende ziekte. Tenslotte geeft dit alles aanleiding tot wat we “fysieke deconditionering” noemen. Een verminderde “fysiek” voor een transplantatie heeft zijn weerslag op de recuperatie na de transplantatie. Het lijkt dan ook evident dat het onderhouden van een zo goed mogelijke conditie voor de ingreep de kans op succes na een transplantatie ten goede kan komen. Maar hierover bestaat tot nu toe weinig wetenschappelijke evidentie. In de fase na de transplantatie weten we dat – zoals bij kritisch zieke patiënten in het algemeen - een doorgedreven fysieke training en revalidatie het herstel - zowel fysiek als mentaal - ten goede komt. Naast het feit dat deze patiënten weinig functionele reserve hebben en majeure chirurgie ondergaan mogen de neveneffecten van immunosuppressiva zoals steroïden, niet onderschat worden. Er is dus een bijzonder belangrijke rol weggelegd voor intensieve kinesitherapie en revalidatie na de transplantatie. Vandaar dat de kinesist(e) één van de belangrijkste personen in het revalidatieproces van de getransplanteerde is. Na de transplantatie recupereert de fysieke toestand, maar deze blijft gemiddeld genomen altijd achter ten opzichte van de normale bevolking. Een bijkomende vervelende klacht waar vele getransplanteerden mee kampen is langdurige fysieke vermoeidheid, spierzwakte en vage gewrichtsklachten. Daarenboven neemt bij sommige getransplanteerden het gewicht te veel toe, vaak het gevolg van het doorgedreven hypercalorisch dieet dat onmiddellijk na bvb. levertransplantatie wordt gestart. Een niet aangepast dieet samen met een gebrek aan het hernemen van voldoende fysieke activiteit kunnen de spiraal tot neiging voor overgewicht verder versterken. Gebrek aan voldoende gezonde beweging is voorbeschikkend tot het gevoel van chronische vermoeidheid waardoor mensen nog minder gemotiveerd zullen zijn om veel en gezond te bewegen wat de negatieve spiraal alleen maar verder negatief zal beïnvloeden.
“Transplantoux”, meer dan een berg alleen !
De voornaamst doelen van het Transplantoux project omvatten dus naast het sportieve luik om de Mont Ventoux te beklimmen, het bekend maken van de positieve resultaten na orgaandonatie en –transplantatie bij het grote publiek, en het stimuleren van beweging en sport na orgaantransplantatie. Daarbij aansluitend willen we ook het onderzoek naar de gevolgen van fysieke activiteiten en sport voor getransplanteerden stimuleren.
De resultaten van orgaantransplantatie zijn heden ten dage zeer goed en getransplanteerden overleven langer en beter. Meer aandacht voor de kwaliteit van leven tijdens dit “leven in toegevoegde tijd” zoals een getransplanteerde het zo mooi formuleert is dan ook een nieuwe uitdaging. We beseffen dat niet iedereen fysiek geschikt of ambitieus genoeg is om de Mont Ventoux te beklimmen. De beklimming van de Mont Ventoux staat uiteraard in de schijnwerpers, maar we hopen de drempel om te sporten en gezond te bewegen te kunnen verlagen en om iedereen samen met zijn familie en vrienden te kunnen motiveren om zo gezond mogelijk te leven. Dit is ten andere ook een mooi eerbetoon aan de donor en zijn/haar familie, zonder wie het niet meer mogelijk zou zijn…
Prof. dr. Diethard Monbaliu
Adjunct-kliniekhoofd abdominale transplantatiechirurgie en transplantatiecoordinatie
Initiatiefnemer Transplantoux